GoOrganic! Philippines

Praymer sa Paggawa ng IMO o Indigenous Micro Organisms
Praymer sa Paggawa ng FPJ o Fermented Plant Juice
Praymer sa Paggawa ng FFJ o Fermented Fruit Juice
Praymer sa Paggawa ng OHN o Oriental Herbal Nutrient
Praymer sa Paggawa ng FAA o Fish Amino Acid
Praymer sa Paggawa ng Calcium Phosphate
Praymer sa Paggawa ng Calcium
Praymer sa Paggawa ng Natural Attractant for Flying Insects
Praymer sa Paggawa ng Seed and Seedling Treatment
Praymer sa Paggawa ng BOKASI
Praymer sa Paggawa ng IBOF o Shizen Improved Bio-Organic Fertilizer 
Mga Praktikal na Pamamahala at Pagkontrol sa Mga Sakit ng Halaman  

Praymer sa Paggawa ng IMO o Indigenous Micro Organisms

Mga Kahalagahan nito sa Organikong Pagsasaka:

a. Nagpapasagana ito ng sustansya ng lupa
b. Pinabibilis nito ang pagkabulok ng compost
c. Meron nito sa lupa ngunit unti-unting nawawala sa maraming dahilan

Paraan ng Paggawa ng IMO:

1. Maglagay ng isang kilong (1 kg) kanin sa isang kahoy na may 8 ½ “ x 11” x 3” amag laki o isang maliit na putol ng kawayan na bukas.
2. Takpan ang kahon o kawayan ng malinis na papel at talian ito.
3. Takpan rin ng plastic para hindi makapasok ang tubig-ulan, insekto at maliliit na hayop.
4. Tanggalin matapos ang tatlong (3) araw. Sa pagkakataong ito, may mga namumuo nang amag sa ibabaw ng kanin.
5. Ilagay sa lilom ng kahuyan o kawayanan o di kaya’y tabunan ng bunot ng niyog.
6. Ilagay sa isang palayok ang inamag na kanin at haluan ng isang (1) kilong ulang asukal.
7. Takpan ang palayok ng malinis na papel, talian ang takip. Ilagay sa isang malamig at malilom na lugar. Pagkalipas ng pitong (7) araw ay magtatamo ito ng malaputik na katas. Ito ang tatayong katas ng inyong IMO.

1. Haluan ng dalawang (2) kutsarang katas ng IMO ang isang (1) litrong tubig.
2. Ipandilig ito sa lupa at mga halaman.

Back to top

Praymer sa Paggawa ng FPJ o Fermented Plant Juice

Mga Kahalagahan nito sa Organikong Pagsasaka:

a. Tumatayong pagkain para sa mga IMO.
b. Pinagbubuti ang paglaki ng mga halaman
c. Nagpapatingkad ng mga lungting dahon o nakapagpapaigi ng “photosynthesis”.

Paraan ng Paggawa ng FPJ:

1. Bilang sangkap, pumutol ng isang puno ng “Cardaba” variety ng saging. Maari din gamitin ang talbos ng kamote, kangkong, alugbati o ng labong.
2. Tadtarin ang dalawang (2) kilo ng napiling sangkap at haluan ng isang (1) kilong pulang asukal.
3. Ilagay ang lahok sa palayok at patungan ng bato upang sumiksik ang pataba. Iwan nang ganito sa loob ng isang araw.
4. Tanggalin ang bato at takpan ang palayk ng malinis na papel at talian. Hayaang maburo ng pitong araw.
5. May makukuhang ½ litrong katas mula sa binuro.
6. Ipandilig sa lupa at sa dahon. Maari rin inumin g tao bilang pampalusog. Ito ay tumutulong sa pagdami ng IMO.

Paraan ng Paggamit ng Katas ng FPJ:

1. Kumuha ng dalawang (2) kutsara ng katas at haluan ng isang (1) litrong tubig.
2. Ipandilig sa lupa kasama ang katas ng IMO isang beses kada linggo.

Back to top

Praymer sa Paggawa ng FFJ o Fermented Fruit Juice

Mga Kahalagahan nito sa Organikong Pagsasaka:
Nagpapatamis ito ng mga prutas sa pamamagitan ng pagdagdag sa potassium.

Paraan ng Paggawa ng FFJ:

1. Talupan at tadtarin ang isang (1) kilong hinog na prutas (huwag isama ang balat at buto). Maaaring gamitin ang mangga, saging, papaya at abukado Maari din ang magulag na kalabasa.
2. Ilagay ang tinadtad na prutas sa palayok at haluan ng isang (1) kilong pulang asukal.
3. Takpan ng malinis na papel at talian. Ilagay sa malamig at malilom na lugar. Hayaag maburo ng pitong (7) araw.
4. Makakagawa ng dalawa at kalahating (2 ½) litro ng katas.
5. Ipandilig sa mga dahon at sa lupa. Maari dinitong inumin.

Paraan ng Paggamit ng Katas ng FFJ:

1. Kumuha ng dalawang (2) kutsarang katas at haluan ng isang (1) litrong tubig.
2. Ipandilig sa lupa at sa mga dahon kasama ng IMO at FFJ.

Back to top 

Praymer sa Paggawa ng OHN o Oriental Herbal Nutrient

Mga Kahalagahan nito sa Organikong Pagsasaka:
Nagbibigay ito ng proteksiyon upang makaiwas sa sakit ang mga pananim.

1. Magtadtad ng limang (5) kilong luya o bawang.
2. Ilagay sa garapon. Lagyan ito ng beer hanngang sa ikatlo (1/3) ng garapon.
3. Makalipas ang labindalawang (12) oras ay maglagay ng isang (1) kilong pulang asukal. Hayaang maburo ng apat o hanggang limang (4-5) araw.
4. Sundan ang mga ito kapag handa na ang buro:
   • Lagyan ng gin hanngang umabot sa leeg ng garapon. Pabayaan ng sampung (10) araw.
   • Matapos ang sampung araw, kumuha ng sabaw na kasing dami ng gin na inilagay.
   • Ulit-ulitin ang letrang “a” at “b” hanggang sa umabot ng limang (5) ulit.
   • Sa ika-apat at ika-limang ulit ay samahan ng dinikdik na sili, panyawan, at bunga ng “neem” ag gin upang tumapang ang gamot.
5. Ipandilig sa mga halaman kasama ang IMO, FFJ at FPJ kada lingo. Kapag nanghihina ang mga tanim o kapag nagsisimula nang mamulaklak.

Paraan ng Paggamit ng Katas ng OHN:

Ihalo ang dalawang (2) kutsara ng OHN sa isang (1) litro ng tubig. Ipandilig sa lupa at mga dahon kasama ang ang IMO at FPJ kada lingo.

Back to top 

Praymer sa Paggawa ng FAA o Fish Amino Acid

Mga Kahalagahan nito sa Organikong Pagsasaka: 
Nagpapalagom ng nitrohina (nitrogen) sa lupa

Paraan ng Paggawa ng Fish Amino Acid:

1. Maglagay ng ilang isda, tinik, bituka, hasang at balat, o suso sa isang lalagyang plastic. Haluan ng kasindaming pulang asukal.
2. Takpan at ilagay sa isang malamig at malilom na lugar. Hayaang maburo ng sampung araw at kunin ang katas.
3. Ihalo ang dalawang (2) kutsara ng katas sa isang (1) litrong tubig. Ipandilig sa halaman, lupa at compost.

Back to top 

Praymer sa Paggawa ng Calcium Phosphate

Mga Kahalagahan nito sa Organikong Pagsasaka:

Tumutulong sa pamumulaklak ng mga pananim.

Paraan ng Paggawa ng Calcium Phosphate:

1. Magpakulo ng dalawang (2) kilong buto (ng hayop) hanggang matangal ang laman at taba. Pahanginan hanggang matuyo. 
2. Ihawin ang buto hanggang mangulay uling. Hayaang lumamig pagkatapos 
3. Ilagay sa plastic na sisidlan na may limang (5) galong sukang niyog (walang kulay). Takpan at pabayaan ng tatlumpung (30) araw bago gamitin.

Back to top 

Praymer sa Paggawa ng Calcium

Mga Kahalagahan nito sa Organikong Pagsasaka: 
Nagpapatatag ng mga bulaklak.

Paraan ng Paggawa ng Calcium:

1. Magprito ng dalawang (2) kilong balat ng itlog hanging mangitim. Itabi muna nang sandali matapos i-prito at hayaang lumamig.
2. Ilagay sa sisidlang plastic ang mga napritong balat ng itlog at samahan ng limang (5) galon ng sukang niyog (walang kulay). Takpan ang sisidlan at pabayaan ng dalawampung (20) araw.
3. Ihalo ang dalawang (2) kutsarang katas na makukuha sa isang litrong tubig. Ipandilig ito sa halaman, lupa, at compost.

Back to top 

Praymer sa Paggawa ng Natural Attractant for Flying Insects

Mga Kahalagahan nito sa Organikong Pagsasaka:
Tumatayong pamukana ng mga lumilipad na pesteng kulisap.

Paraan ng Paggawa ng Natural Attractant for Flying Insects:

1. Magpakulo ng isang (1) galong sukang niyog na may kalahating (1/2) kilong pulang asukal. Hayaang lumamig at lagyan ng ikatlong (1/3) litro ng purong FPJ. Ilagay sa maliliit na sisidlan.
2. Magsabit ng ilang sisidlan sa mga punong kahoy na nagbubunga.
3. Magsabit din ng ilang sisidlan sa mga gumagapang na gulay.
4. Ilipat ang laman ng ilang sisidlan sa mas bukas na lalagyan at itabi ito sa gilid ng gulayan.

Back to top 

Praymer sa Paggawa ng Seed and Seedling Treatment

Mga Kahalagahan nito sa Organikong Pagsasaka:
Nagsisigurp sa magandang paglago ng mga halaman, dahil karamihan sa mga makabagong binhi ay mahihina. Sa pamamagitan ng Seed and Seedling Treatment, ang binhi ay magkakaroon ng makakaal na cotyledon na magpapatatag dito laban sa bulate. Gaganda rin ang paglago ng ugat na magpapalakas ng resistensya ng halaman sa sakit.

Paraan ng Paggawa ng Seed and Seedling Treatment:

1. Sa tatlong (3) litro ng tubig, ihalo ang dalawang (2) kutsara ng lambanog, dalawang (2) kutsarang FPJ, at dalawang (2) kutsarang OHN. Ilagay ang mga buto sa isang net bag o sa isang wine basket.
2. Ibabad ang mga binhi ditto sa loob ng apat hannganng walong (4-8) oras. Mas matagal na ibabad ang mga binhing mabagal sumibol. Siguraduhing Itanim ang mga binhi bago ito matuyo.
3. Huwag diligan ag mga punla dalawang (2) araw bago mag lipat-tanim. Ulitin ang timpla sa #1 at ibabad ang punla ng labinlimang (15) segundo; agad na maglipat-tanim pagkatapos.
4. Ipandilig ang matitira sa pinagbabaran ng mga halaman matapos silang itanim.

Back to top 

Praymer sa Paggawa ng BOKASI

Inihanda ni Mr. Jun Garde

Mga Kahalagahan nito sa Organikong Pagsasaka:
Isang mabisang pamamaraan ng pagpapabilis ng paggawa ng organikong pataba na sa loob lamang ng labing apat na araw maari na nating gamitin o I-aply sa bukirin.

Mga Sangkap na kailangang Ihanda:

• 15 Bags ng darak (rice bran)
• 30 Bags tae ng baka, kalabaw o ng manok
• 10 Bags ng carbonized rice hull (CRH)
• 10 Bags ng garden soil
• 3 Lata ng abo
• 3 kilong pulang asukal o molasses
• 3 litorng tuba o basi o sabaw ng buko
• 1 litrong IMO, FPJ, FAA, CALCIUM at FFJ
• 80 Litrong tubig
• 3 Beer Grande

Paraan ng Paggawa ng BOKASI:  

1. Patag na lupa, o sementadong lugar ang kailangan
2. Unahin ang tae ng hayop, siguraduhing durog upang maging mas mabisa
3. Isunod ang darak (rice brand)
4. Pagkalipas ng isang halo, isunod ang garden soil at sinunog na ipa (abo)
5. Pagkalipas muli ng isang halo pagsabayang ipang-dilig ang tuba o basi
6. Samantalang ang IMO, FPJ, FAA, CALCIUM at ang pulang asukal o molasses ay magkasamang ihalo sa isang timbang tubig, para pandilig habang hinahalo ito
7. Kailangan mabasa ito hanggang 45% na pagkakabasa, para ito ay mabulok
8. Pagkahalo ng mga sangkap, ipunin ito ng pahaba sa sukat na 1.5 metro at sa lapad na 3-4 metro naman pahaba
9. Siksikin ito gamit ang pala at takpan ng plastic, pagkatapos mgalagay ng pabigat para hindi galawin ng hayop
10. Kailangan madalas ang paghahalo ng ginawang compost sa unang anim na araw, 2 beses kada araw
11. Pagkalipas ng 6 na araw, isang bese na lang ang paghalo hanggang umabot ng labing apat na araw
12. Pagkalipas, itusok ang iyong kamay upang malaman kung pwede na ito gamitin, pagka di na maiinit, pwede na ito i-aply sa bukid. 

Paraan ng Paggamit ng BOKASI:  

• Para sa gulay: isabay sa paghahanda ng pagtatamnam ang pagsabog ng bokasi
• Sa panahon ng paglipat sa gulay, isang latang bokasi ang kailangan i-apply sa kada puno
• Sa nature farming tekniks: ilubog ang puno, gulay o palay sa tubig na may halong OHN, FPJ, FAA bago ito itanim
• Kailangang sa pagpupunla palang ay maghalo na ng bokasi

Praymer sa Paggawa ng IBOF o Shizen Improved Bio-Organic Fertilizer 

Paraan ng Paggamit ng IBOF:

PARA SA GULAY 

Paghahanda ng Punla

• Maghalo ng “soil medium” (Lupa) (topsoil 75% / IBOF 25%)
• Pinuhin ang (TOPSOIL) bago ihalo
• Ilagay ang soil medium sa “Seedling tray”
• Itanim ang mga buto at diligan
• Palakihin ng 7 hanggang 14 na araw ang gulay at 28 hanggang 35 na araw ang prutas

PAGTANIM NG BUTO AT PAGLIPAT NG PUNLA SA TANIMAN 

Para sa maliit na hardin

• Maghanda ng taniman (PLOT) kalahating metro ang lapad
• Ang taniman (PLOT) ay dapat may lalim na isang talampakan (1 FT)
• Ihalo ang lupang nahukay sa kasingdaming “COMPOST” (50% / 50%)
• Ibalik ang halong lupa at compost sa taniman na 6’ ang kapal
• Para sa pagtanim ng buto, humukay sa taniman (PLOT) ng 6”, lagyan ng IBOF kasingdami ng dating inilagay na abonong kemikal, tabunan ulit at saka itanim ang buto
• Para sa paglipat ng punla, humukay ng may lalim na 6’ sa wastong agwat, lagyan ng IBOF kasingdami ng dating inilalagay na abonong kemikal, itanim ang punla at tabunan

Para sa mga bukid

• Maghanda ng mga tudling (FURROWS) sa wastong agwat para sa itatanim
• Lagyan ng IBOF ang mga tudling (FURROWS) at itanim ang punla sa ibabaw
• Tabunan ang mga tudling (Furrows)
• Lagyan ng IBOF kasingdami ng dating inilalagay na abonong kemikal

PARA SA PALAY

Paghahanda ng Punla

• Maghalo ng “Soil Medium” (80% lupa / 20% IBOF)
• Gumawa ng taniman (POLT) na may sikat na 20 metro kwadrado (20 SQM)
• Sa bawat taniman (PLOT), Gumawa ng punlaan na may sukat na 1 metro ang lapad at 5 metro ang haba (1M x 5M)
• Sa bawat punlaan, latagan ng plastic mat sa ibabaw
• Ilatag ang “Soil medium” na may kapal na 3” sa plastic mat
• Itanim ang butyl ng palay (Seeds) na pantay ang layo sa “Soil medium”
• Diligan o basain ang punlaan sa maayos na paraan

Pagtatanim sa Bukid

• Tubigan ang tatanimang bukid
• Ikalat ang IBOF bago ang huling pag-araro
• Pagkalipas ng 21 na araw, itanim ang mga punla
• Lagyan ng IBOF kasing dami ngdating inilalagay na abonong kemikal

PARA SA TUBO

Para sa Bagong Tanim

• Araruhin ang lupa hanggang sa lalim na 16” – 18”
• Pinuhin ang lupa
• Gumawa ng tudling (Furrows) sa agwat na 1 metro – 1.2 metro (1M – 1.2M)
• Lagyan ng “MUDPRESS” o “COMPOST” ang mga tudling (Furrows)
• Maglagay ng IBOF sa ilalim (BASE) kung saan itatanim ang tubo

Raton

• Araruhin palabas ang lupa sa tudling
• Maglagay ng IBOF sa bandang ilalim (base) ng tubo
• Araruhin patabon ang lupa sa tudling
• “Spread thrashes to serve as mulching”
• Lagyan ng IBOF kasingdami ng dating inilalagay na abonong kemikal

Mais

• Araruhin ang lupa
• Pinihin ang lupa at gumawa ng mga tudling (FURROWS)
• Magkalat ng “COMPOST” sa mga tudling (FURROWS)
• “SEEd COAT” ng IBOF kasama ng punlang mais
• Takpan ang mga tudling (FURROWS)
• Lagyan ng IBOF kasingdami ng dating inilalagay na abonong kemikal

PARA SA PUNO

Paghahanda ng Punla

• Maghalo ng “Soil Medium na kalahating lupa at IBOF (50% / 50%)
• Itanim ang mga buto

Paglilipat ng “SEEDLINGS”

• Ihanda ang butas na pagtataniman
• Sa maliliit na puno (Saging, Papaya, atbp), ang hukay ay 2 talampakan (2FT) paikot at palalim.
• Sa katamtamang laking puno (Citrus, Rambutan, atbp) ang hukay ay kalahating metro (0.5) paikot at isang metro (1M) palalim
• Sa malalaking puno (Mango, atbp), humukay ng isa’t kalahating metro (1.5) paikot at isang metro (1M) palalim
• Haluan ang lupang hinukay ng IBOF (50% / 50%) at ilagay ang nahalo hanggang sa kalahati ng hukay
• Ilagay sa hukay ang “seedling” at punuin ang hukay ng nahalo

Pagaalaga ng Puno

• Alamin ang kaduluhan ng mga sanga ng puno
• Paikot na paglagay- Humukay paikot katapat ng kaduluhan ng sanga na may lalim na 4” – 6” at ilagay paikot ang IBOF bago tabunan ang hukay
• Tatsulok na Paglagay- Humukay ng tatlong butas (tatsulok) katapat ng kaduluhan ng sanga na may sukat 1 talampakan (1FT) paikot at palalim bago lagyan ng IBOF (kasingdami bawat butas)
• Sa maliit na Puno, maglagay ng 5 – 10 kilos IBOF, Sa katamtamang Laking puno, maglagay ng 18 – 20 kilos IBOF, Sa Malaking Puno, maglagay ng 25 kilos IBOF

Back to top 

Mga Praktikal na Pamamahala at Pagkontrol sa Mga Sakit ng Halaman 

Isaayos ni Leopoldo A. Guilaran ng Pambansang Inisyatibo sa Binhi at Likas – Kayang Pagsasaka sa Pilipinas (PABINHI- Pilipinas) Inc. 

Ang mga Mikrobio (mikro-organismo) miliit na organismo, mahalang pagaaralan upang makatulong sa ating pag-iwas o pag kontrol sa sakit ng ating mga halaman 

May dalawang uri ng Mikroboyo ayon sa epekto sa halaman, tao, hayop at lupa. Una ay ang nakakasira (pathogenic, parasitiko, virulent). Pangalawa ay ang nakakatulong / kapakipakinabang maaring uri ng bacterium, fungus, nematode actinomycetes at yeasts. May apat na uri ang mga nakakatulong na mikroboyo at ito ang mga sumusunod: 

Sa kabilang banda, mayroon ding mga mikrobyo na pumamatay sa mga insekto na kumukalat ng sakit. Ang tawag dito ay mga Parasites. Ang mga parasites din ay maaring makabuti o makasama depende sa ating pagkontrol nito sa bukirin. Halimbawa ay ang mga: 

1. Nosema locustee – protozoa na pumapatay ng 58 na uri ng tipaklong
2. Bacillus popilliae – pumapatay sa white grubs
3. Bacillus thuringiensis – lumalason sa liang uri ng cutworms at ibang insekto

Mayroon ding uri ng mirkrobyo na pumapatay ng ibang mapanirang organismo at ito ang mga sumusunod: 

1. Parasitoieds – kumakain ng itlog ng peste, langgam at adult whorl maggots
2. Langgam at iba pa ay pumapatay ng mas malalaking insekto 

Bakit May Sakit? 

1. Dahil sa epektibong mikrobio (virulent) tulad ng fungi na epektibo sa malalamig na klima
2. May tagatanggap (susceptible host) maaring tao, hayp or halaman. Kahit virulent ang mikrobio basta hindi mahina ang resistensya nito, hindi ito tatalab
3. Paborable na kondisyon – kung paborable ang kundisyo at virulent at mahina ang host, hindi ito kakapit

Mga pamamaraan sa pagkontrol sa sakit ng halaman: 

1. Biological Control (pagpadami ng nakatutulong na insekto at mikrobio)
2. Cultural Control (pangangasiwa sa sakahan) tulad ng pag sterilize ng lupa, crop rotation
3. Physical Control (pagsunog sa may sakit na halaman, dahon o paglagay ng insect traps)

Sumada: 

1. May sakit lamang kung nandoon ang tatlong bagay: microbio, tagatanggap, tamang kundisyon
2. ang sakit ay intoma ng hindi balanseng ekolohiya ng sakahan
3. ang sakiting lupa ay nagreresulta ng sakiting halaman
4. Dahil sa hindi wastong disenyo at hindi wastong pamamaraan ng pagsasaka
5. Huwag suwayin ang kalikasan